Wypłata wynagrodzenia na rzecz prokurenta – wspólnika w spółce na estońskim CIT – zawsze ukryty zysk

Obraz Mohamed Hassan z Pixabay

Prokurent – kto to taki?

W spółkach zgodnie z przepisami K.s.h. działają określone organy zarządzające. Jest to zarząd w spółach typu spółka z o.o. czy spółka akcyjna, lub też komplementariusze – jeśli mówimy o spółkach komandytowych czy komandytowo-akcyjnych.

Ale niezależnie od ww. organów w spółkach mogą być także powołani specjalni pełnomocnicy – prokurenci. Udzielone im umocowanie tj. prokura uprawnia prokurenta do dokonywania w imieniu przedsiębiorcy wszystkich czynności sądowych oraz pozasądowych wiążących się z prowadzeniem przedsiębiorstwa.

Generalnie zakres działań prokurenta jest analogiczny do działań zarządu, z tym że kodeksowo prokura nie upoważnia do:

• zbycia przedsiębiorstwa,
• dokonania czynności prawnej, na podstawie której następuje oddanie przedsiębiorstwa do czasowego korzystania,
• zbywania i obciążania nieruchomości.

Nie ma też żadnych przeszkód aby prokurent został powołany także w spółce na estońskim CIT a upoważnionym do powołania prokurenta pozostaje zarząd w spółkach kapitałowych czy wspólnicy w spółkach komandytowych czy komandytowo-akcyjnych.

Prokurentem może być też np. wspólnik takiej spółki na estońskim CIT lub podmiot z nim powiązany.  

Powołując prokurenta można mu także przyznać określone wynagrodzenie, ogólną bowiem zasadą jest odpłatność z tytułu pełnienia wszelkiego typu funkcji.

Zwykle wynagrodzenie to przyznawane jest uchwałą organu, który powołał takiego prokurenta.

Ukryte zyski w estońskim CIT

W świetle art. 28m ust. 3 ustawy o CIT ukrytymi zyskami są świadczenia pieniężne, niepieniężne, odpłatne, nieodpłatne lub częściowo odpłatne, wykonane w związku z prawem do udziału w zysku, inne niż podzielony zysk, których beneficjentem, bezpośrednio lub pośrednio, jest udziałowiec, akcjonariusz albo wspólnik lub podmiot bezpośrednio lub pośrednio z nim powiązany.

Więcej na ten temat w artykułach:

• Estoński CIT – wybrane interpretacje podatkowe (2)
• Wynajem nieruchomości uprzednio wycofanej do spółki na estońskim CIT a ukryte zyski
• Czy pożyczka udzielona przez podatnika estońskiego CIT na rzecz podmiotu powiązanego to zawsze podatek?

Wynagrodzenia na rzecz członków organów – wyłączone z pojęcia ukrytych zysków

Z mocy art. 28m ust. 4 Ustawy o CIT:

„Do ukrytych zysków, o których mowa w ust. 1 pkt 2, nie zalicza się: 1) wynagrodzeń z tytułów, o których mowa w art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt 7, 8 i 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, oraz zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłaconych osobie fizycznej – w części, w jakiej suma tych wynagrodzeń i zasiłków wypłacona w danym miesiącu tej osobie nie przekracza pięciokrotności średniego miesięcznego wynagrodzenia wypłacanego przez podatnika z tytułów, o których mowa w art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt 7, 8 i 9 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, nie więcej jednak niż pięciokrotności przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, przy czym średnie miesięczne wynagrodzenie ustala się za miesiąc poprzedzający miesiąc dokonania wypłat osobie fizycznej”.

Przepis ten wyłącza zatem z pojęcia ukrytych zysków wypłaty wynagrodzeń na rzecz podmiotów powiązanych, w tym wspólników – jednakże wyłączeniem objęte są wyłącznie takie wynagrodzenia, które podatkowo kwalifikowane są z art. 12 ust. 1 (wynagrodzenia z umów o pracę) oraz art. 13 pkt 7 (powołanie), 8 (zlecenie, dzieło) i 9 (kontrakt managerski).

Nadto ww. kwoty nie będą stanowiły ukrytego zysku, jeśli nie przekraczają  5-krotności średniego wynagrodzenia z tych tytułów w spółce lub 5-krotności przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw.

Wynagrodzenie prokurenta w estońskim CIT- w czym problem?

Problem w przypadku prokurentów dla których wynagrodzenie zostało ustalone w uchwale organu, który go powołał wynika z faktu, iż tego typu przychody podatkowo zaliczane są do przychodów z innych źródeł (art. 20 Ustawy o PIT).

Więcej na ten temat w artykule pt.  NOWY ŁAD – Prokurent a składka zdrowotna

Z kolei „przychody z innych źródeł” nie zostały wyłączone z ukrytych zysków, a jednocześnie ze względu na uznawanie przez organy podatkowe wszystkich wypłat ze spółki na rzecz podmiotów powiązanych jako dokonywanych w związku z prawem do udziału w zysku – tego typu wypłaty uznawane są za formułę wypłaty zysku, co powoduje konieczność ich opodatkowania.

Podejście takie zostało zapoczątkowane wyrokiem NSA z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt II FSK 93/23, którego istota sprowadza się do tego, że wypłacane na podstawie uchwały zarządu spółki wynagrodzenie prokurenta, będącego zarazem odpowiednio udziałowcem, wspólnikiem, akcjonariuszem tej spółki objętej estońskim CIT stanowi dla niej ukryte zyski podlegające opodatkowaniu ryczałtem od dochodów spółek i to bez limitu kwoty, czyli opodatkowana ryczałtem jest każda kwota wynagrodzenia wypłacana powyższym tytułem.

Takie stanowisko przyjmuje także Dyrektor KIS np. w interpretacjach z dnia 17 stycznia 2024 r., sygn. 0111-KDIB1-2.4010.182.2022.9.AK,  z dnia 6 lutego 2025 r., sygn. 0111-KDIB2-1.4010.619.2024.3.AJ czy z dnia 19 maja 2025 r. sygn. 0111-KDIB2-1.4010.105.2025.2.DKG. W ostatnim też czasie doszło do zmiany z urzędu kilku korzystnych dla podatników interpretacji wydanych w przeszłości.

Wskazać jednak należy, że podstawę negatywnych rozstrzygnięć organów podatkowych jest podatkowa kwalifikacja przychodów prokurenta. Natomiast nic nie stoi na przeszkodzie aby prokurent podpisał ze spółką umowę o pracę czy umowę zlecenia – a zatem tego typu umowy, które korzystają z wyłączenia z ukrytych zysków.