Faktoring a estoński CIT

Obraz Mohamed Hassan z Pixabay

Faktoring a estoński CIT – gdzie leży problem 

Problem wynika z treści art. 28j ust. 1 pkt. 2 lit. a) Ustawy o CIT.

Zgodnie z tym przepisem:

„1. Opodatkowaniu ryczałtem może podlegać podatnik, o którym mowa w art. 3 ust. 1, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: (…) 2) mniej niż 50% przychodów z działalności osiągniętych w poprzednim roku podatkowym, liczonych z uwzględnieniem kwoty należnego podatku od towarów i usług, pochodzi: a) z wierzytelności”.

A contrario zatem jeśli ponad 50% przychodów spółki będzie pochodzić w szczególności z wierzytelności, to spółka utraci prawo do opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek, lub w ogóle nie będzie miała prawa do opodatkowania tym podatkiem.

Ważne jest zatem ustalenie jakie konkretnie przychody należy traktować jako przychody z wierzytelności dla zastosowania tego przepisu.

I tu pojawia się m.in. temat faktoringu.

Faktoring to generalnie usługa finansowa, która polega na sprzedaży przez firmę wierzytelności z nieprzeterminowanych faktur z odroczonym terminem płatności wyspecjalizowanej instytucji, w zamian za natychmiastową płatność tych faktur.

Zasadniczym celem faktoringu jest zatem uzyskanie przez spółkę dostępu do środków pieniężnych bez czekania aż wierzytelności z faktur (wierzytelności własne spółki) staną się wymagalne. W tym ujęciu faktoring realizuje zbliżone cele do tych, które są osiągane za pomocą umowy kredytu.

Co na to sądy administracyjne oraz Dyrektor KIS

Dotychczas, jeśli chodzi o orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych dominowało stanowisko, iż faktoring dotyczący własnych wierzytelności spółki nie jest liczony do limitu przychodów.

Takie stanowisko prezentował m.in. WSA w Warszawie w wyroku z dnia 29.06.2023 r., sygn. III SA/Wa 553/23, czy w wyroku z dnia 6.07.2023 r., sygn. III SA/Wa 627/23. Z ww. wyroków wynika, że zakres art. 28j ust. 1 pkt 2 lit. A) Ustawy o CIT, nie obejmuje przysporzeń z faktoringu własnych wierzytelności. Jeśli przysporzenie jest w istocie zewnętrznym finansowaniem bieżącej działalności, jego udział w przychodach nie ma znaczenia dla tego ograniczenia. Przy ustalaniu zasad estońskiego CIT, ustawodawcy chodziło o podmioty niewykonujące aktywnej działalności, a nie o spółki pozyskujące środki na działalność bieżącą. Faktoring jest zbliżony do kredytu i nie stanowi odrębnego przedmiotu działalności.

Analogiczne stanowisko prezentował także WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 27.03.2024 r., I SA/Gl 1124/23, jak również WSA w Bydgoszczy, w wyroku z dnia 1.10.2024 r., I SA/Bd 483/24.

Na drugim biegunie pozostają interpretacje Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej. Np. wskazać trzeba na interpretację z dnia 6 maja 2026 r. sygn. 0111-KDIB1-2.4010.100.2026.1.EWJ. W interpretacji tej Dyrektor KIS uznał, że przychody ze zbycia wierzytelności własnych w ramach faktoringu wlicza się do limitu, a przekroczenie 50% wyklucza z ryczałtu. Organ potraktował sprzedaż wierzytelności jako zdarzenie odrębne od wcześniejszej sprzedaży towarów. Inne zbliżone interpretacje to m.in. interpretacja z dnia z dnia 16.06.2024 r. sygn. 0111-KDIB1-2.4010.202.2024.2.AW czy interpretacja z dnia 17.05.2024 r. sygn. 0111-KDIB1-1.4010.143.2024.2.BS.

Co wynika z ostatniego wyroku NSA?

Niestety, wbrew linii orzeczniczej sądów administracyjnych, w ostatnim wyroku tj. w wyroku z dnia 26 sierpnia 2026 r., sygn. II FSK 1642/24 Naczelny Sąd Administracyjny – przyjął stanowisko niekorzystne dla podatników, zbieżne z poglądami Dyrektora KIS.

Z informacji prasowych (brak jeszcze pisemnego uzasadnienia tego wyroku) wykładnia literalna ma pierwszeństwo przed celowościową, systemową i gospodarczą, na którą powołał się WSA. W konsekwencji przychód ze sprzedaży wierzytelności faktorowi pozostaje odrębną kategorię od przychodu z pierwotnej transakcji handlowej, ponieważ wierzyciel dostaje środki od podmiotu trzeciego, a nie od dłużnika. Tym samym odpłatne zbycie wierzytelności winno być traktowane jako osobna czynność prawna, a przychód z niej podlega wliczeniu do limitu z art. 28j ust. 1 pkt 2 lit. A) Ustawy o CIT.

Wynika stąd, że podatnicy korzystający z faktoringu a będący podatnikami estońskiego CIT, lub zamierzający opodatkowywać swoje dochody tym podatkiem powinni zwracać szczególną uwagę na wartość przychodów z tego tytułu. Być może w przyszłości inne składy orzekające NSA przyjmą stanowisko odmienne, co może polepszyć sytuację podatników. Jednak na to trzeba będzie jeszcze poczekać.