Fundacja rodzinna – czy warto się nią zainteresować?

W dniu 22 marca 2021 r. na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt Ustawy o fundacji rodzinnej. Temat fundacji rodzinnej pojawił się już jakiś czas temu, następnie ucichł, teraz pojawia się na nowo. Na razie jest to jednak tylko projekt ustawy, przy czym zgodnie z obecnymi założeniami ustawa ta ma wejść w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Jak wynika z projektu ustawy celem ustawy jest stworzenie instytucji prawnej umożliwiającej kumulowanie rodzinnego majątku, pozwalającej na zatrzymanie kapitału w kraju na wiele pokoleń oraz zwiększenie potencjału krajowych inwestycji.

Autor:Małgorzata Gach | Kategoria:Podatek dochodowy od osób prawnych, Pozostałe tematy, | Data: . Tagi: , , , , , , , ,
fundacja rodzinna Podatki w spółkach Małgorzata Gach

Fundacja rodzinna – założenia prawne

Kilka słów na temat tryby założenia i podstawowych zasad działania fundacji rodzinnej. Utworzenie fundacji rodzinnej wymagać będzie podjęcia pewnych działań prawnych, polegających w szczególności na: 1) złożeniu przez fundatora oświadczenia o utworzeniu fundacji rodzinnej i ustalenie statutu, 2) ustanowieniu organów fundacji rodzinnej wymaganych przez ustawę lub statut; 3) wniesieniu przez fundatora mienia o wartości wynoszącej co najmniej 100 000 zł; 4) wpisu do rejestru fundacji rodzinnych.

Fundator fundacji rodzinnej

Zgodnie z projektem ustawy fundacja rodzinna będzie mogła zostać założona jedynie przez osobę fizyczną, mającą pełną zdolność do czynności prawnych, który przekaże do fundacji część lub całość swojego majątku. Fundatorami fundacji rodzinnej może być także kilka osób,  mogą być one nawet niespokrewnione (wyjątek dotyczy fundacji rodzinnej ustanowionej w testamencie, ze względu na obowiązujący w prawie polskim zakaz testamentów wspólnych). Fundacja rodzinna będzie tworzona albo na podstawie aktu założycielskiego albo właśnie testamentu (w obu przypadkach forma aktu notarialnego).

Beneficjent fundacji rodzinnej

Beneficjentem a więc osobą odnoszącą określone korzyści zgodnie z wolą fundatora, będzie mogła być osoba fizyczna albo organizacja pożytku publicznego. Ustawa nie wymaga, aby pomiędzy fundatorem a beneficjentem występowały powiązania rodzinne. Beneficjenci są ogólnie wskazywani w statucie ale dodatkowo dane beneficjentów i ich uprawień są określana na liście beneficjentów. Fundator, może zastrzec zakres w którym lista beneficjentów może nie być jawna, np. dla pozostałych beneficjentów. Nie wyłącza to jednak jawności wobec organów państwowych np. podatkowych.

Beneficjent będzie uzyskiwał uprawnienie do świadczeń od fundacji rodzinnej zgodnie z wolą fundatora wyrażoną w statucie. Beneficjent może, zgodnie z wolą fundatora wyrażoną w statucie, otrzymać świadczenie od fundacji rodzinnej albo mienie po likwidacji fundacji rodzinnej. Określenie świadczeń przysługujących beneficjentowi jest wyłączną decyzją fundatora. Najczęściej jak się wydaje, choć nie tylko mogą to być świadczenia pieniężne. Nie ma przeszkód po temu, aby takie świadczenia były przewidziane po spełnieniu określonych warunków tj. np. ukończenia studiów czy osiągnięcia określonego wieku.

Majątek fundacji rodzinnej

Majątek fundacji rodzinnej powstały na skutek wyposażenia jej przez fundatora oraz dochody osiągane przez fundację rodzinną w przyszłości będą stanowiły fundusz operatywny, którego wartość nie powinna być niższa niż 100 000 zł, zarówno przy utworzeniu fundacji rodzinnej jak i później, w trakcie jej działalności.

Założeniem jest przy tym aby założenie fundacji rodzinnej i wniesienie do niej określonych składników majątkowych fundatora nie pogarszało sytuacji prawnej wierzycieli. W związku z tym fundacja będzie ponosiła solidarną odpowiedzialność z fundatorem za jego zobowiązania powstałe przed założeniem fundacji. Odpowiedzialność ta jest jednakże ograniczona do wartości mienia przekazanego przez fundatora według stanu w chwili nabycia, a według cen w chwili zaspokojenia wierzyciela.

Szczególny rodzaj odpowiedzialności fundacji to odpowiedzialność za świadczenia alimentacyjne fundatora.

W przypadku, gdy egzekucja z majątku fundatora świadczeń alimentacyjnych powstałych już po utworzeniu fundacji rodzinnej okaże się bezskuteczna, uprawniony będzie mógł prowadzić egzekucję z majątku fundacji rodzinnej (odpowiedzialność subsydiarna fundacji rodzinnej).

Rejestr fundacji rodzinnych

Fundacja rodzinna będzie podlegać wpisowi do rejestru fundacji rodzinnych i z datą tego wpisu przechodzić będzie z „fundacji rodzinnej w organizacji”  w typową „fundację rodzinną”. Z datą wpisu do rejestru uzyskiwać będzie osobowość prawną. Nowy rejestr fundacji rodzinnych będzie częścią Krajowego Rejestru Sądowego.

Zgodnie z projektem ustawy  fundacja rodzinna nie może wykonywać działalności gospodarczej w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162). Fundacja rodzinna nie będzie zatem wpisywana do rejestru przedsiębiorców KRS.

Organy fundacji

Konstrukcja fundacji rodzinnej będzie się zbliżać generalnie do konstrukcji spółek. Fundacja rodzinna działać będzie bowiem w oparciu o statut, oraz posiadać będzie swoje organy – obligatoryjnie zarząd, zaś fakultatywnie – rada protektorów.

Oprócz tego w fundacji rodzinnej funkcjonować będzie zgromadzenie beneficjentów, które odbywać będzie raczej rzadko, zaś jego głównym celem pozostawać będzie  zachowanie ciągłości funkcjonowania pozostałych organów, a tym samym właściwego działania fundacji rodzinnej.

Ustawa przewiduje także tryb zakończenia działalności oraz likwidacji fundacji rodzinnej.

W kolejnym wpisie kilka informacji na temat podatków fundacji rodzinnej.

Projekt ustawy o fundacji rodzinnej.

Polecane wpisy