Zbycie udziału w spółce osobowej a podatek od czynności cywilnoprawnych

Prowadzenie działalności gospodarczej w ramach spółki osobowej np. jawnej czy komandytowej było w ostatnim czasie bardzo popularne. Obecnie w związku ze zmianami w zakresie opodatkowania spółek komandytowych, które docelowo stają się podatnikami CIT, być może konieczna będzie rewizja założeń prowadzenia niektórych biznesów. Przy czym tak jak np. w spółkach z o.o. lub akcyjnych możliwa jest sprzedaż akcji czy udziałów tak też możliwe jest zbycie udziału w spółce osobowej – tj. po „prawniczemu” zbycie ogółu praw i obowiązków wspólnika w spółce osobowej.

Autor:Małgorzata Gach | Kategoria:Podatek od czynności cywilnoprawnych, | Data: . Tagi: , , , , ,
zbycie udziału w spółce osobowej Małgorzata Gach

Jak można wyjść ze spółki jawnej

Zmiany w zakresie wspólników spółki osobowej – przyjmijmy spółkę jawną – możliwe są do przeprowadzenia w dwóch podstawowych modelach tj. w drodze wystąpienia wspólnika ze spółki jak i w drodze zbycia właśnie udziału wspólnika w takiej spółce.

Więcej na ten temat pod kątem prawnym pisałam w artykule pt.:

Zbycie udziału w spółce osobowej a wystąpienie wspólnika ze spółki (1)

Ważne jest, że ze względu na specyfikę działania spółek osobowych gdzie istotne jest właśnie to kto jest osobowo wspólnikiem takiego podmiotu, zbycie takiego udziału rządzi się szczególnymi zasadami.

Podstawowy w tym zakresie art. 10 Kodeksu spółek handlowych stanowi, że przeniesienie takiego udziału w spółce osobowej na innego wspólnika jest możliwe tylko jeśli umowa spółki osobowej to przewiduje, zaś takie przeniesienie co do zasady wymaga zgody wszystkich pozostałych wspólników.

Zbycie udziału w spółce osobowej – co z podatkiem od czynności cywilnoprawnych

Z przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wynika cały katalog czynności, które podlegają temu podatkowi. Najczęściej podatek ten pojawia się w przypadku różnego typu sprzedaży np. samochodów, ale też udziałów, akcji czy sprzedaży wierzytelności. Trzeba jednak wiedzieć, że opodatkowaniu tym podatkiem podlegają tylko takie czynności, które są wymienione w przepisach tej ustawy.

Czy zatem nabywca udziału w spółce osobowej jest także zobowiązany do zapłaty tego podatku?

Stanowiska organów podatkowych

W tym zakresie natrafiłam na ciekawe interpretacje organów podatkowych, z których wynika, że przeniesienie udziału w spółce osobowej może nastąpić zarówno na podstawie umowy nazwanej – np. klasycznej umowy sprzedaży, jak i na podstawie umowy nienazwanej tj. np. umowy zawieranej właśnie w oparciu o art. 10 Kodeksu spółek handlowych.

I właśnie w tych przypadkach, w których zbycie udziału w spółce osobowej nastąpi w oparciu o umowę z art. 10 K.s.h. – umowa taka – zgodnie ze stanowiskami organów – nie będzie się wiązała z koniecznością zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych.

W interpretacji z dnia 7 maja 2019 r. sygn. 0111-KDIB4.4014.67.2019.1.BB, organ stwierdził, że:

„(…) skoro – jak wynika z wniosku – Wnioskodawca nabył ogół praw i obowiązków wspólnika spółki partnerskiej na podstawie umowy, o której mowa w art. 10 Kodeksu spółek handlowych, to stwierdzić należy, że umowa ta jako niemieszcząca się w zamkniętym katalogu czynności podlegających podatkowi od czynności cywilnoprawnych – nie jest czynnością podlegającą opodatkowaniu tym podatkiem. Przyjmując za Wnioskodawcą (bez analizy czy taka czynność może być w opisanej formie dokonana), że przeniesienie ogółu praw i obowiązków nie nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży (w związku z odpłatnością tegoż przeniesienia właśnie tę umowę należy brać pod uwagę), zasadnym jest podzielić jego zdanie, że czynność ta nie mieści się w katalogu czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych”.

Wynikałoby stąd, że jeśli do przeniesienia ogółu praw i obowiązków wspólnika spółki jawnej (lub innej osobowej) dojdzie na podstawie umowy, o której mowa w art. 10 K.s.h. (tj. odpłatnej umowy o przeniesienie ogółu praw i obowiązków wspólnika), to umowa ta jako niemieszcząca się w zamkniętym katalogu czynności podlegających PCC – nie wiąże się z powstaniem obowiązku podatkowego w tym podatku.

Analogiczne wnioski wynikają z interpretacji z dnia 28 grudnia 2018 r. sygn. 0111-KDIB2-2.4014.234.2018.1.SK czy interpretacji z dnia 9 sierpnia 2019 r., sygn. 0111-KDIB2-2.4014.120.2019.1.MZA.

Jeśli jednak zbycie udziału w spółce jawnej nastąpi na podstawie umowy sprzedaży, wówczas już taka czynność będzie wywoływać określone skutki w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnej.

W tym kontekście ważna pozostaje zatem sama treść umowy pomiędzy „starym” i „nowym” wspólnikiem spółki osobowej.

Polecane wpisy